Wij verstaan onszelf als een verzameling van plaatselijke oecumenische praktijken.
De Basisbeweging formeerde zich in 1977, nadat er jarenlang een Werkgroep Dienst aan Basisgroepen en Kritische Gemeenten was geweest die contacten had opgebouwd met zo'n 110 plaatselijke groepen in het land. Ruim 90 van die groepen sloten zich bij het landelijk verband van Basisgroepen aan.
De plaatselijke groepen ontstonden bijna alle in de jaren 60 en 70. Een deel van hen ontstond als plaatselijke kernen binnen parochie of gemeente om maatschappelijke vragen te stimuleren binnen de geloofsgemeenschap. Een deel ontstond als plaatselijke motor voor de oecumene tussen de kerken. Het enthousiasme voor maatschappelijk engagement binnen de kerkgemeenschap, "geloof met handen en voeten" was groot, evenals de inzet voor de oecumenische samenwerking op lokaal niveau.

Toen de bundeling in 1978 werd geformaliseerd, heeft de Raad van Kerken ons uitgenodigd lid te worden. Indertijd gaven wij aan, dat we geen lid konden worden omdat we in de strikte zin geen kerk zijn, maar een plaatselijke presentie van de oecumene. Zo waren er veel dominees en priesters betrokken bij de Basisbeweging. Er kwam na enige gesprekken de formule dat de basisbeweging "permanent waarnemer" werd, omdat zij 'waarnemend voor de
basis van de kerken' wel aanwezig wilde zijn in de Raad. Waarnemend had voor ons de dubbele theologische betekenis van "zien" en "plaats vervangen".

Inmiddels zijn er veel groepen weer afgehaakt bij de Basisbeweging. Sommigen trokken zich terug omdat ze het geheel teveel op kerkelijke vragen gericht vonden en te weinig politiek.
We moeten u echter zeggen, dat zowel plaatselijk veel mensen afhaakten alsook landelijk groepen afhaakten, omdat men moest constateren dat onze inzet voor de oecumene op plaatselijk niveau nogal eens zeer zwaar werd gefrustreerd door de grote kerken, met name de katholieke kerk.
Op veel plaatsen deed men de ervaring op, dat bij de wisseling van de parochiegeestelijke oecumenische praktijken werden stopgezet, uitgehold, of na moeizame jaren een zachte dood stierven. De teleurstelling die binnen de gelederen van de Basisbeweging voor veel kaalslag zorgde, was echter veel breder ook buiten de basisgroepen merkbaar.

De groepen die nu nog meedoen binnen de Basisbeweging, zijn harde kernen die nog steeds geloven ook in plaatselijke oecumene. Wel oecumene in de breedste zin van het woord.